ପ୍ରହ୍ଲାଦନାଟକ

ଲୁପ୍ତପ୍ରାୟ ପ୍ରହ୍ଲାଦନାଟକ ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରେ ରଜାନାଟ, ନୃସିଂହ ଅବତାର, ସ୍ତମ୍ଭ ଅବତାର, ନୃସିଂହଭେଟ, ହିରଣ୍ୟାସୁର ବଧ ଇତ୍ୟାଦି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ନାମରେ ପରିଚିତ ଥିଲା। ତେବେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ସମୟରେ ଏକାଧିକ ସ୍ରଷ୍ଟା ଏହି ନାଟକର ରଚନା କରିଥିବା ବିଷୟରେ ଐତିହାସିକ ଓ ଗବେଷକମାନେ ମତ ପୋଷଣ କରିଥାନ୍ତି, କେହି କେହି ଗବେଷକ କବିସୂର୍ଯ୍ୟ ବଳଦେବ ରଥଙ୍କ ନାମ ଉଲ୍ଲେଖ କରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ୧୯୩୮ ମସିହାରେ ତତ୍କାଳୀନ ମାଡ୍ରାସସ୍ଥିତ ପ୍ରାଚ୍ୟପୋଥି ଗ୍ରନ୍ଥାଗାରରୁ ଆବିଷ୍କୃତ ହୋଇଥିବା ତଥା ଜଳନ୍ତର ରାଜଦରବାରର ସଙ୍ଗୀତଜ୍ଞ ଓ ନାଟ୍ୟକାର ୰ଗୌରହରି ପରିଛାଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ରଚିତ ପୋଥିକୁ ଶେଷ ନାଟକର ମାନ୍ୟତାପୂର୍ବକ ଓଡ଼ିଶା ସଂସ୍କୃତି ବିଭାଗ ପକ୍ଷରୁ ପ୍ରକାଶିତ କରାଯାଇଛି । ତେବେ କବୀରଦାସ ପରି ଜଣେ କବିଙ୍କ ନାମରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ନାଟକ ଆବିଷ୍କାର ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାହା ଗବେଷକମାନଙ୍କ ଧ୍ୟାନ ଆକର୍ଷଣ କରିବାରେ ବିଫଳ ହୋଇଛି ।

ସତ୍ୟଯୁଗର ପୃଷ୍ଠଭୂମିକୁ ନେଇ ଚଉପଦୀ ଶୈଳୀରେ ରଚିତ ଏହି ନାଟକର ଅଭିନୟରେ ମୁଖପ୍ରଲେପ ଓ ବେଶଭୂଷା ଆଧାର ରେ ଏହା ଅନ୍ୟ ପ୍ରଦେଶର ନାଟକଠାରୁ ସ୍ବାତନ୍ତ୍ର୍ୟ ବଜାୟ ରଖେ । ସମପ୍ରକାରର ପାରମ୍ପରିକ ନାଟକ ମଧ୍ୟରୁ ଉତ୍ତରଭାରତର ରାମଲୀଳା, କେରଳର କୃଷ୍ଣନାଟ୍ୟମ୍ ଓ ମୁଡିଏଟ୍ଟୁ, କର୍ଣ୍ଣାଟକର କୃଷ୍ଣପାରିଜାତ ଓ ସାଜ୍ଞବାଲ୍ୟ, ଗୋଆର ଦଶାବତାର ଅନ୍ୟତମ । ତେବେ ଆମ ଗଞ୍ଜାମର ପ୍ରହ୍ଲାଦ ନାଟକ ଓ କେରଳର ମୁଡିଏଟ୍ଟୁ ମଧ୍ୟରେ ରହିଛି ଅନେକ ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ । ଉଭୟ ନାଟକରେ ପୁରୁଷ କଳାକାର ଭାରି ମୁକୁଟ ଓ ମୁଖପ୍ରଲେପ ବ୍ୟବହାର କରିଥା’ନ୍ତି । ମହିଳାମାନେ ହାଲୁକା ପୋଷାକ ପରିଧାନ କରିଥାନ୍ତି । ନୃସିଂହମୁଖା ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଏକ ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ । ତେବେ ସଙ୍ଗୀତ ଓ ମଞ୍ଚସଜ୍ଜା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୃଥକ ।

ବ୍ରାଉନ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ଥିଏଟର ବିଭାଗର ପ୍ରଫେସର ଜନ ଏମୀ ଓ ରାଜ୍ୟ ସଂସ୍କୃତି ବିଭାଗ ଦ୍ଵାରା ହିଁ ଦୁଇ ଦଶନ୍ଧି ତଳେ ଏସବୁ ତଥ୍ୟ ଲୋକଲୋଚନକୁ ଆସିଥିଲା । ଏପରିକି ଗଞ୍ଜାମର ତେଲୁଗୁ ଭାଷାଭାଷୀ ଜନସାଧାରଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନରେ ରଖି ଗୁରୁ କେ ନରସିଂହାଲୁ ଏହି ନାଟକର କରିଥିଲେ ତେଲୁଗୁ ଅନୁବାଦ । ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଏହି ଅନୁଦିତ ସଂସ୍କରଣ ପରିବ୍ୟାପ୍ତ ହୋଇଥିଲା ପଡୋଶୀ ରାଜ୍ୟରେ ।

କଟକର ଏକ କ୍ୟାସେଟ କମ୍ପାନୀ ଏ ନାଟକର ପ୍ରଚାର ଦିଗରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ନିର୍ବାହ କରିଥିଲେ । ସେଠାକାର ଜଣେ ଗୁଣୀ ଚିତ୍ରନିର୍ମାତା ମଧ୍ୟ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ ଏକ ବୃତ୍ତଚିତ୍ର । ଏହି ଲୋକନାଟକ ବହୁଳାଂଶରେ ହାସଲ କରିଥିଲା ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଓ ପରିଚିତି । ତେବେ ବିଭିନ୍ନ କାରଣରୁ ଏ ମହାନ ଲୋକନୃତ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ସମୟ ଓ ଅବାଞ୍ଛିତ ଖଳନାୟକମାନଙ୍କ ସହ ପ୍ରତିଦ୍ବନ୍ଦ୍ବିତା କରି ନ ପାରି ପ୍ରାୟତଃ ଉଭେଇ ଯାଇଛି ଗଞ୍ଜାମ ଓ ଆନ୍ଧ୍ରର କଳାଜଗତରୁ, ଜନମାନସରୁ . .

ମୂଳ ଲେଖା: ସଚିତ୍ର ବିଜୟା