ଗବେଷଣା ଓ ଉପସ୍ଥାପନା: ଶିଶିର ସାହୁ ମନୋଜ
ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ମାନକ ଵା ସଂସ୍କୃତ ଶବ୍ଦ ଯେତିକି ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସେତିକି ଆଵଶ୍ୟକତା ଦେଶଜ ଶବ୍ଦର ମଧ୍ୟ ରହିଛି । ଗୋଟିଏ ଭାଷାରେ କୌଣସି ମାନକ ଶବ୍ଦର ଅନେକ ଦେଶଜ ପ୍ରତିରୂପ ଥାଇପାରେ । ଏମିତିରେ କେଵଳ ମାନକ ଶବ୍ଦଟିକୁ ଠିକ୍ କହି ଵାକି ଆଞ୍ଚଳିକ ଶବ୍ଦ ଗୁଡ଼ିକୁ ଭୁଲ୍ କହିଵା ଆରମ୍ଭ କଲେ ଆଞ୍ଚଳିକତା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥାଏ । ମାନକ ଓଡ଼ିଆରେ ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ଶବ୍ଦ ଵ୍ୟଵହୃତ ହୋଇଥାଏ କିନ୍ତୁ ଏ ଶବ୍ଦର ଅନେକ ଦେଶଜ ରୂପର ଉଲ୍ଲେଖ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଭାଷାକୋଷ ଭଳି ଅନେକ ଅଭିଧାନରେ ଦେଖିଵାକୁ ମିଳିଯାଏ । ‛ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ’ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ଗୁଡ଼ିକ ଯଥା ମେଳ, ଔଚିତ୍ଯ ଉପଯୋଗିତା, ସଦ୍ଭାବ, ଐକମତ୍, ସମତା ଓ ଉତ୍କର୍ଷ ।
ଏ ଶବ୍ଦଟି ସଂସ୍କୃତର ‛ସମଞ୍ଜସ’ ଶବ୍ଦରେ ଭାଵାର୍ଥେ ‛ଯ’ ଲାଗି ନିଷ୍ପନ୍ନ କରାଯାଇଛି ।
ଏହାର କେତେକ ଅର୍ଥ ଯଥା:
(ଵିଶେଷଣ)
ସମୀଚୀନ, ଉପଯୁକ୍ତ, ଅଭ୍ଯସ୍ତ, ଅଭିଜ୍ଞ, ସୁପରିଚି, ସ୍ବଜନ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ଯଥାର୍ଥ, ସତ୍ଯ, ତୁଲ୍ଯ; ସଦୃଶ; ସମାନ, ବିବାଦର ସମାଧାନ; ମେଣ୍ଟାମେଣ୍ଟି,
(ଵିଶେଷ୍ଯ)
ସ୍ଥିର: ସିଦ୍ଧାନ୍ତ, ସୁଜନ ବ୍ଯକ୍ତି, ଉତ୍ତମ ବ୍ଯକ୍ତି, ଉପଯୁକ୍ତତା, ଯଥାର୍ଥ, ସଂପୂର୍ଣ୍ଣରୂପେ ମିଳନ, ଦୁଇ ଜଣଙ୍କର ପରସ୍ପର ବୁଝାବୁଝି ହେବା ପରେ ମୀମାଂସା ଇତ୍ୟାଦି
(ଵିଶେଷଣ)
●ଯେଉଁ ବ୍ଯକ୍ତି ବିବାଦକୁ ମିଳାଇଦିଏ
୪. ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଭାଷାକୋଷର ପୃଷ୍ଠା ୮୪୧୫ରେ ‛ସମାଞ୍ଜସ’ ବୋଲି ଆଉ ଏକ ଦେଶଜ ପ୍ରତିରୂପ ସ୍ଥାନିତ ହୋଇଛି, ଏହାର ଅର୍ଥ ପ୍ରୋକ୍ତ ‛ସମାଜସ’ ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମାନ ଅଟେ ।
୫. ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଭାଷାକୋଷର ପୃଷ୍ଠା ସଂଖ୍ୟା ୮୧୬୧ରେ ସମଞ୍ଜସ ଓ ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ଶବ୍ଦ ସହିତ ସମଧୃତ ଆଉ କେତେକ ଶବ୍ଦ ମିଳେ ଯଥା: ‛ସମଜାଇସ’, ‛ସମଜାସି’, ‛ସମୁଜାସି’, ‛ସମୁଜାଇସ’, ସମଜାସି, ସମୁଜାସି ଇତ୍ୟାଦି ।
ଏ ଶବ୍ଦଗୁଡି଼କର ଏକ ଅର୍ଥ ସମଜସ ସହିତ ସମାନ ଅନ୍ୟ ଏକ ଅର୍ଥ କୈଫିୟତ ଵା ଵାଖ୍ୟା ଥିଵା ଭାଷାକୋଷରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି ।
ପ୍ରୋକ୍ତ ଆଲୋଚନାରୁ ଆମେ କ’ଣ ଜାଣିଲେ ?
★୧. ସାମଞ୍ଜସ୍ୟର ଅନେକ ଦେଶଜ ଶବ୍ଦ ବି ରହିଛି
★୨. ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ଓ ସମଞ୍ଜସ ଶବ୍ଦରେ ଥିଵା ଯୁକ୍ତାକ୍ଷର ‛ଞ୍ଜ’ ଯାହାକି ‛ଞ+ଜ’ ହୋଇ ଗଠିତ ତହିଁର ଦେଶଜ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ କେଉଁଠି ‛ଜ’ର ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ରହିଛି ତ କେଉଁଠି ‛ଝ’ ଓ ଆଉକେଉଁଠି ‛ଞ୍ଜ’ ଲୋପ ନହୋଇ ରହିଥାଉଛି (ଯଥା-(ଜ)ସମଜସ,ସମାଜସ/(ଝ)
ତେବେ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଭାଷାକୋଷରେ ‛ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ’ ଶବ୍ଦର ଆଉ ଏକ ଦେଶଜ ପ୍ରତିରୂପ ସ୍ଥାନିତ ହୋଇନାହିଁ ଯାହା ଆଜି କଥିତ ଓ ଲିଖିତ ଭାଷାରେ ବହୁପ୍ରଚଳିତ ହେଲାଣି ତାହା ହେଉଛି ‛ସାମଜସ୍ୟ’ । ‛ସାମଜସ୍ୟ’ ଶବ୍ଦ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ‛ସମଜସ’ ଓ ‛ସାମଜସ’ ଶବ୍ଦ ଭଳି ‛ଞ୍ଜ’ ଯୁକ୍ତାକ୍ଷରରେ ଥିଵା ‛ଜ’ କୁ ମହତ୍ତ୍ଵ ମଳିଛି ଓ ‛ଞ’ ଲୋପ ପାଇଛି ।
© ଶିଶିର ସାହୁ ମନୋଜ)
ଗବେଷଣା ଓ ଉପସ୍ଥାପନା: ଡ. ବାୟାମନୁ ଚର୍ଚି ଘୁଡ଼ୁକି ଏକ ବାଦ୍ୟ । ପତର ସଉରା ଓ କେଳା ସମ୍ପ୍ରଦାୟର…
ଲେଖା: ନିରଞ୍ଜନ ସାହୁ ~ବାସୁଦେବ ସୁଢ଼ଳଦେବ ~ ଅନେକ ନୃପତି ଅଛନ୍ତି । କିଏ ଉତ୍ତରାଧିକାର ସୂତ୍ରରେ, କିଏ ବାହୁବଳରେ,…
ଲେଖା: ନିରଞ୍ଜନ ସାହୁ ~ ମହିମା ମେଳା ~ ଯାହା ମନେପଡ଼େ ଏମିତିରେ ପ୍ରାୟ ଅନେକ କିଛି ବର୍ଷ ତଳର…
ଲେଖା: ଡ. ଜୟଶ୍ରୀ ନନ୍ଦ ~ ମଣ୍ଡାପିଠା ~ ମଣ୍ଡା ପିଠା ଗୋଲ୍ ଗୋଲ୍, ଚାଲ ଯିବା ଚଣ୍ଡିଖୋଲ। ଲୋକଗୀତଟି…