ଯୋଗନାନୀ

ଲେଖା: ଶିଶିର ସାହୁ ମନୋଜ

ସମୟ ସହ ଗୋଟିଏ ସମାଜ ଓ ତତ୍ ସମ୍ପର୍କିତ ଭାଷାରେ ଅନେକ ଛୋଟବଡ଼ ପରିଵର୍ତ୍ତନ ଦେଖାଦେଇଥାଏ । ମହାଭାରତୀୟ ସମାଜ ତଥା ଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତିରେ ମଧ୍ୟ ଗତ ଦୁଇଶତ ଵର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଅନେକାନେକ ପରିଵର୍ତ୍ତନ ହୋଇଛି । ସମାଜ ଓ ଦେଶ ସହ ସେଠାକାର ଭାଷା ମଧ୍ୟ ଅଙ୍ଗାଙ୍ଗୀ ଭାଵେ ଜଡ଼ିତ ହୋଇଥାଏ ।

ମହାଭାରତୀୟ ସାମାଜରେ ନାନା ପରିଵର୍ତ୍ତନ ଦେଖାଦେଵାରୁ ଏହାର ପ୍ରଭାଵ ଓଡ଼ିଶା ଓ ଏଠାକାର ଵିଭିନ୍ନ ଭାଷାରେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଗଲା । ଫଳରେ ଶହ ଶହ ଵର୍ଷରୁ ଆମଭାଷାରେ ପ୍ରଚଳିତ ଅନେକ ଶବ୍ଦ ମରିହଜିଗଲାଵେଳେ ଅନେକ ନୂଆ ଶବ୍ଦର ମଧ୍ୟ ଆଵିର୍ଭାଵ ହୋଇଛି । ଏହି ସାମୁହିକ ସାମାଜିକ ପରିଵର୍ତ୍ତନ ଯୋଗୁଁ ଆମର ଯେଉଁ କେତେକ ଶବ୍ଦ ସମୟସ୍ରୋତ ଆଗରେ ବଳିପଡି଼ଯାଇଛି ତନ୍ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ହେଉଛି ଯୋଗନାନୀ ।

ଆଗକାଳରେ ଶିଶୁମାନଙ୍କ ଦଳ ମଧ୍ଯରେ ଯେଉଁ ବଡ଼ନାନୀମାନେ ମୁରବୀପଣିଆ ବା ବାହାଦୁରୀ ଦେଖାଇ ହେଉଥିଲେ ସେମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ସାନ ଭାଇଭଉଣୀମାନେ ଯୋଗନାନୀ କହି ଚିଡା଼ଉଥିଲେ । ସେତେଵେଳେ ଆଜିକାଲିର ପିଲାଙ୍କ ପରି ସେକାଳର ପିଲାଏ ଘର ଭିତରେ ନିଜ ଅତିରିକ୍ତ ସମୟକୁ ଵିଡିଓ ଗେମ୍, ଦୂରଦର୍ଶନ କିଂଵା ମୋବାଇଲ ମଧ୍ୟରେ ସାରି ଦେଉ ନଥିଲେ । ସେତେଵେଳର ପିଲାଏ ବୋହୂଚୋରୀଠାରୁ ବାଟି ଯାଏଁ, ଡାଳୁଆଆଙ୍କୁଡି଼ଠୁଁ ଡାବଲପୁଆ ଯାଏଁ ନାନାପ୍ରକାରର ଖେଳ ଖେଳୁଥିଲେ ।

ତେଵେ ଏ ସମସ୍ତ ଖେଳରେ କେହି ନା କେହି ମୁରବୀ ରହୁଥିଲା ଵା ସେ ମୁରବୀ ବୋଲି ନାନାମତେ ପ୍ରମାଣ କରିଵାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲା । ସାଧାରଣତଃ ପିଲାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁମାନେ ଵୟସରେ ବଡ଼ ହେଉଥିଲେ ସେମାନେ ଉକ୍ତ ଶିଶୁଦଳରେ ନିଜର ଆଧିପତ୍ୟ ଦେଖାଉଥିଲେ । କାହାକୁ ସାଥିରେ ଖେଳାଯିଵ କାହାକୁ ଖେଳରୁ ଵାସନ୍ଦ କରାଯିଵ ସେସବୁର ନିଷ୍ପତ୍ତି ବଡ଼ ଭାଇଭଉଣୀମାନେ ନେଉଥିଲେ । ତେଵେ ଵେଳେଵେଳେ ବଡ଼ ନାନୀଭାଈଙ୍କର ଏଭଳି କଟକଣା ଛୋଟ ଭାଇଭଉଣୀମାନଙ୍କ ମନରେ ଵିଦ୍ରୋହର କାରଣ ହୋଇଥିଵ ଏଵଂ ସେଇଠୁ ଯୋଗନାନୀ ଭଳି ଏକ ନିଆରା ଓଡ଼ିଆ ଶବ୍ଦର ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଵ ।

ଏହି ଯୋଗନାନୀ ଶବ୍ଦଟି ଶବ୍ଦକୋଣାର୍କ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଭାଷାକୋଷର ୬୮୬୮ତମ ପୃଷ୍ଠାରେ ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଥିଵା ଦେଖିଵାକୁ ମିଳେ । ଅଭିଧାନକାର ଶ୍ରୀପ୍ରହରାଜଙ୍କ ଉଲ୍ଲେଖ ଅନୁସାରେ ଯୋଗନାନୀ ଶବ୍ଦଟି ଯୋଗ ଓ ନାନୀ ଏଇଭଳି ଦୁଇଗୋଟି ଶବ୍ଦଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଗଠିତ ହୋଇଛି ଏଵଂ ଏଠାରେ ଯୋଗ ଶବ୍ଦଟି ଯୋଗ୍ଯ ଶବ୍ଦ ସହ ସମଦ୍ଧୃତ ବୋଲି ସେ ମତପୋଷଣ କରିଛନ୍ତି ।

ଛୋଟପିଲାଙ୍କ ପାଟିରେ ଯୋଗ୍ଯ ଶବ୍ଦଟି ଯୋଗରେ ପରିଵର୍ତ୍ତିତ ହୋଇଯିଵା ସ୍ଵାଭାଵିକ କଥା । ଛୋଟ ଵୟସ୍କ ପିଲାଙ୍କ ପାଇଁ ଏଇଭଳି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାଷାକୁ ଅନେକ ଶବ୍ଦ ମିଳିଛି ।

ତେଵେ ସମୟ ସହ ଏ ଶବ୍ଦ ଆଜି କେଵଳ ଅଭିଧାନ ମଧ୍ୟରେ ହିଁ ସୀମିତ ରହିଯାଇଛି କାରଣ ପିଲାମାନେ ହିଁ ଏ ଶବ୍ଦର ଵ୍ଯଵହାର କରୁଥିଲେ ଏଵଂ ନବେ ଦଶକ ଵେଳକୁ ଭାରତରେ ଦୂରଦର୍ଶନର ଲୋକପ୍ରିୟତା ବଢି଼ଲା ପରଠାରୁ ଏପରି ଅନେକ ଶବ୍ଦ ସମୟ ସୁଅରେ ହଜିଯାଇଛି, ହଜିଯାଉଛି । ତଥାପି ଅଧୁନା ସାହିତ୍ଯିକ ମାନେ ଏ ଶବ୍ଦ ଵ୍ଯଵହାର କରି ଯଦି ସାହିତ୍ୟ ରଚନା କରିଵେ ହୁଏତ ଯୋଗନାନୀ ଭଳି କେତେକ ଶବ୍ଦ ପୁଣି ବହୁପ୍ରଚଳିତ ନହେଲେ ହେଁ ସଂମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମରିନଯାଇ ତାଙ୍କ ସାହିତ୍ଯକୃତି ମଧ୍ୟରେ ଜୀଵିତ ରହିଥିଵେ ।