ଲେଖା: ମିହିର ପଟ୍ଟନାୟକ
ଓଡ଼ିଆ ଘରେ ଅନେକ ପର୍ବରେ ଶୀଳ ଶୀଳପୁଆ ପୂଜା ହେବାର ପରମ୍ପରା ରହିଛି। ବିଶେଷ କରି ଷଠିଓଷା ଓ ବୁଧେଇଓଷା ପାଳନ ବେଳେ ଏହି ଦୁଇ ପାରମ୍ପରିକ ଶୀଳ ଶୀଳପୁଆ ପୂଜା ହୋଇଥାଏ। ଏପରିକି ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ଶ୍ରୀ ଜୀଉମାନଙ୍କ ଜନ୍ମ ଉତ୍ସବ ବେଳେ ଷଷ୍ଠୀମାର୍କଣ୍ଡପୂଜା ମଧ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ।
କେବେ ଭାବିଛନ୍ତି କି, କ’ଣ ପାଇଁ ଏଭଳି ଶୀଳ ଶୀଳପୁଆ ପୂଜା ? ଦୁଇ ପ୍ରସ୍ତର ଖଣ୍ଡକୁ ଓଡ଼ିଆ ଘରେ ଏପରି ପୂଜା କରାଯାଏ?
ବାସ୍ତବରେ ଭାରତୀୟ ସଂସ୍କୃତି ଲିଙ୍ଗ ଓ ଯୋନୀ ଉପାସନାର ପୀଠ ବୋଲି ବହୁ ଶାସ୍ତ୍ର ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି। ସୃଷ୍ଟି ତତ୍ୱର କାରକ ଲିଙ୍ଗ ଆଉ ଯୋନୀକୁ ପିତା ଆଉ ମାତା ଭାବେ ପୂଜା କରି ବିଶ୍ୱ ଇତିହାସରେ ନିଜ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ରତାକୁ ପ୍ରତିପାଦିତ କରିଛି ମୋ ଭାରତ।
ଶିବ ଉପାସନାରେ ଲିଙ୍ଗ ପୂଜିତ ହେଉଥିବା ବେଳେ ଭାରତୀୟ ଶାକ୍ତ ପରମ୍ପରାରେ କାମରୂପ କମାକ୍ଷାପୀଠରେ ଶକ୍ତି ସ୍ବରୂପା ଦେବୀଙ୍କ ଯୋନୀ ପୂଜିତ ହୁଏ।
ଏହାର ସ୍ମାରକୀ, ଭାରତର ଅନେକ ଗ୍ରାମରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ଓଡିଶାର ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳମାନଙ୍କରେ ତଥା ଆଦିବାସୀ ପରମ୍ପରାରେ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରାମଦେବୀ ଉପାସନା ଆପଣ ଶୁଣିଥିବେ। ପଥରରେ ସିନ୍ଦୁର ପ୍ରଲେପ ଦେଇ ଏ ଜାତୀ ମାତୃପୂଜାର ମହିମା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଛି।
ଉତ୍କଳୀୟ ସଂସ୍କୃତିରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ପରମ୍ପରାଟି ରହିଛି। ଉଡ୍ର ବା ଉତ୍କଳୀୟ ପରମ୍ପରାରେ ଶକ୍ତି ଭାବେ ବିମଳାଙ୍କୁ ଏବଂ ଶିବ ଭାବେ ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ମହାପ୍ରଭୁ ଉପାସିତ ହୁଅନ୍ତି। ଏଣୁ ବିରଳ ଉପାସନା ପଦ୍ଧତିରେ ଦୁର୍ଗାମାଧବ ପରମ୍ପରା ଓଡ଼ିଆ ସଂସ୍କୃତିକୁ ରୁଦ୍ଧିମନ୍ତ କରିଛି।
ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ରରେ ବିମଳା ଭୈରବୀ ଓ ଜଗନ୍ନାଥ ଭୈରବ ଭାବେ ଉପସିତ ହୁଅନ୍ତି। ଏଣୁ ଉଭୟଙ୍କୁ ଗ୍ରାମ୍ୟ ଚଳଣୀରେ ଶୀଳ ଶିଳପୁଆ ଭାବେ ପୂଜା କରାଯାଏ। ଶୀଳପୁଆକୁ ଲିଙ୍ଗସ୍ୱରୂପ ଶିବ ଭୈରବ ବା ଜଗନ୍ନାଥ ଭୈରବ ଓ ଶୀଳକୁ ଶକ୍ତିସ୍ୱରୂପା ମା’ ଭାବେ ବିବେଚନା କରି ଉପାସନା କରାଯାଏ।
Spread the love
admin

Recent Posts

ଡ. ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣା ମହାରଣା

~ ଲେଖିକା ଡ. ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣା ମହାରଣା (ଚୁନୁ ଅପା) ~ ଉପସ୍ଥାପନା: ଅନିଲ କୁମାର ପାଣିଗ୍ରାହୀଆବିର୍ଭାବ: ୩ ନଭେମ୍ବର ୧୯୧୭…

2 weeks ago

କବି ବିନୋଦଚନ୍ଦ୍ର ନାୟକ

~ 'ଗ୍ରାମପଥ'ର ବିଦଗ୍ଧ ପଥିକ କବି ଡ. ବିନୋଦଚନ୍ଦ୍ର ନାୟକ ~ ଉପସ୍ଥାପନା: ଅନିଲ କୁମାର ପାଣିଗ୍ରାହୀ ଆବିର୍ଭାବ :…

2 weeks ago

ତିଗିରିଆ ଗଡ଼ଜାତର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ଇତିହାସ

ତିଗିରିଆ ଗଡ଼ଜାତର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ଇତିହାସ ଉପସ୍ଥାପନା: ପ୍ରଶାନ୍ତ କୁମାର ଦାସ ଓଡ଼ିଶାର ଗଡ଼ଜାତ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ତିଗିରିଆ ଗଡ଼ଜାତର…

2 weeks ago

ଆଠଗଡ଼ପାଟଣା ଇତିହାସ

~ ଭୋଗବିଳାସ, ବିଶ୍ୱାସଘାତକତାରେ ରାଜ୍ୟ ହରାଇଥିବା ଏକ ରାଜାଙ୍କ କରୁଣ ଇତିହାସ ~ ଉପସ୍ଥାପନା: ପ୍ରଶାନ୍ତ କୁମାର ଦାସ ନୟାଗଡ଼…

2 weeks ago

ନୟାଗଡ଼ର ମା’ ମଙ୍ଗଳା

~ ନୟାଗଡ଼ର ମା' ମଙ୍ଗଳା ~ ଉପସ୍ଥାପନା: ପ୍ରଶାନ୍ତ କୁମାର ଦାସ ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରସିଦ୍ଧ କାକଟପୁର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ ମା'…

2 months ago

ନୟାଗଡ଼ ପ୍ରଜାମଣ୍ଡଳ ଆନ୍ଦୋଳନ

ନୟାଗଡ଼ ପ୍ରଜାମଣ୍ଡଳ ଆନ୍ଦୋଳନ ଉପସ୍ଥାପନା: ପ୍ରଶାନ୍ତ କୁମାର ଦାସ ନୟାଗଡ଼ ପ୍ରଜାମଣ୍ଡଳ ଆନ୍ଦୋଳନର କଥା ଉଠିଲେ ସାଧାରଣତଃ ଆମ ମନରେ…

2 months ago