ବଲୁରିଆ

ଲେଖା: ଅକ୍ଷୟ ଓଝା

ବଲୁରିଆ ଏକ ବହୁ ପ୍ରାଚୀନ ଗ୍ରାମ । ଏହି ଗ୍ରାମଟି ଛୋଟ ଛୋଟ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ । ତଳ ବଲୁରିଆ, ଉପର ବଲୁରିଆ, ମହଲକଣ, ଜଲ୍ଲାକୁଳ ଇତ୍ୟାଦି । ବଲୁରିଆ ନାମକରଣ ସହିତ ପ୍ରାଚୀନ ଦଧିବାମନ ଜୀଉଙ୍କ ଅବସ୍ଥାନ ଏକ ରହସ୍ୟମୟ ଅଧ୍ୟାୟ ।

କେନ୍ଦ୍ରାପଡା ଜିଲ୍ଲା ଆଳି ଅଞ୍ଚଳ ବହୁଦିନ ଧରି ଆଳି ରାଜବଂଶ ଅଧୀନରେ ଶାସିତ ହେଇ ଆସୁଥିଲା । ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ଅଧିବାସୀ ସମ୍ପୂର୍ଣ ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମର ପରିସୀମା ଭିତରେ ଇଶ୍ଵର ବିଶ୍ୱାସ ସହିତ ଶାନ୍ତ ସରଳ ଜୀବନଯାପନ କରୁଥିଲେ । ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ଓ ଖରସ୍ରୋତା ଉପ ନଦୀ କାଣି ନଦୀଦ୍ବୟର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଥିବା ଉର୍ବର ଚାଷଜମି ଓ ମାନବବସ୍ତିକୁ କରାଳ ବନ୍ୟା କବଳରୁ ବଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ସେ ସମୟର ପ୍ରବଳ ପ୍ରଭାବୀ ରାଜା ଏକ ୩୦.୪୪ କିଲୋ ମିଟରର ରିଙ୍ଗ ରୋଡର ନିର୍ମାଣ କାମ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ଏହା ଆଳି ରାଜନଅରରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ଏକ ଗୋଲାକାର ପରିଧି ସଦୃଶ ରାଜ ନଅର ପଛରେ ସମାପ୍ତ ହୋଇଛି, ଯାହା ଆଜି ଏ ଅଞ୍ଚଳ ପାଇଁ ବରଦାନ ସଦୃଶ ।
      
କରାଳ ବନ୍ୟାରେ ଏହା ଏକ ଦ୍ଵୀପ ସଦୃଶ ହେଇଯାଏ, ଜନଜୀବନ ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ ହେବା ସହିତ ନାହିଁ ନଥିବା  କ୍ଷୟକ୍ଷତି ହେଇଥିଲା । ଆଜି ଏହା ଏକ ଉର୍ବରଶୀଳ ଶସ୍ୟଶ୍ୟାମଳ ଭରା ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଅଞ୍ଚଳ ନାମରେ ସୁଖ୍ୟାତି ଅର୍ଜନ କରିଛି ।

ପ୍ରଥମେ ଏହି ପ୍ରଭୁ ଦଧିବାମନଙ୍କ ଅବସ୍ଥାନ ଅଣ୍ଢରା ଗ୍ରାମରେ ଥିଲା । ସେଠିକାର ପଣ୍ଡା ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପୂଜା ନ କରିପାରିବାରୁ ଆଳି ରାଜାଙ୍କ ଦରବାରରେ ଗୁହାରୀ କଲା । ରାଜା ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଆଳି ନେଇ ଆସିବାକୁ ।

ପଣ୍ଡାଜଣକ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଘଣ୍ଟ ଭିତରେ ରଖି ମୁଣ୍ଡରେ ଥୋଇ ଆଳି ରାଜ ନଅର ଅଭିମୁଖେ ବାହାରି ପଡିଲେ । ଗନ୍ତବ୍ୟପଥ ଜଙ୍ଗଲିଆ ଥିଲା । ଠିକ ଏହି ଯାଗାରେ ଯେଉଁଠି ଆଜି ମନ୍ଦିର ଅବସ୍ଥିତ ସେଠାରେ ଏକ ଜଙ୍ଗଲିଆ ପାଦଚଲା ରାସ୍ତା ଥିଲା । ଗାଈଆଳ ପିଲାମାନେ ଗାଈ ଚରାଉଥିଲେ । ପାଖରେ ଏକ ଗଛରେ ବଲୁରିବସା ଥିଲା । ସେମାନେ ପଥର ମାରି ବାଲୁରିମାନଙ୍କୁ ଘଉଡ଼ାଉ ଥିଲେ । ପଣ୍ଡିତେ ଠାକୁରଙ୍କୁ ଧରି ସେଇ ବାଟେ ଯାଉଥିଲେ । ବଲୁରି ଆକ୍ରମଣରେ ପଣ୍ଡିତେ ସେଇଠି ମୂର୍ତ୍ତି ଛାଡ଼ି ଧାଇଁ ପଳେଇଲେ । ତା’ ପରେ ସତ ଚେଷ୍ଟା ପରେ ସେ ବଲୁରିମାନଙ୍କ କବଳରୁ ଘଣ୍ଟ ସହିତ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଆଣି ପାରିଲେ ନାହିଁ । ବଲୁରିମାନେ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଯେମିତି ବେଢ଼ି କରି ରହିଥିଲେ । ରାଜାଙ୍କ ପାଖକୁ ଖବର ଗଲା । ରାଜା ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ ।
 
ଉକ୍ତ ପଣ୍ଡିତଙ୍କ ଠାରୁ ସବୁ କିଛି ଶୁଣିବା ପରେ ରାଜା କହିଲେ ଠାକୁର ତା ହେଲେ ଆଉ ଆସିବାକୁ ଚାହୁଁ ନାହାନ୍ତି ସେ ସେଇଠି ରହିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି । ସେଠି ଜଙ୍ଗଲକଟା ହେଲା ଏକ ଚାଳଘର କରି ମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ଥାପନା ହେଲା । ସେ ଅଞ୍ଚଳର ବିଶେଷ କିଛି ନାମ ନଥିଲା ବଲୁରି ମାରିଥିବାରୁ ରାଜାଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ଜାଗାଟିର ନାମ ଵଲୁରିଆ ରଖାଗଲା । ଏହାର ସୀମା ସିଂହାଇ ପାଞ୍ଚାଣପଡ଼ା, ନୂଆପଡ଼ା ଓ ରାଇଁଲୋରୁ କିଛି କିଛି ଅଂଶ କଟା ଯାଇ ପିଆଦାମାନଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ଚୂନରେ ଚିହ୍ନିତ କରାଯାଇ ସୀମା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଗଲା  ।

କିଛିଦିନ ପରେ ସେମାନେ ନିଜ ଭିତରେ ଅଧା ମାସ ଜଣେ ଆଉ ଅଧା ମାସ ଆଉଜଣେ ଭାଇ ପୂଜା କରିବେ ବୋଲି ନିର୍ଣ୍ଣୟ ନେଲେ ଓ ତାହା ହିଁ ହେଲା ।

କିଛିଦିନ ପରେ ବଡ଼ଭାଈ କହିଲେ କି ମୁଁ ଏ ମନ୍ଦିରର ମୁଖ୍ୟ ପୂଜକ ଅର୍ଥାତ ଅଧିକାରୀ ହେବି । ସାନ କହିଲେ ମୁଁ ଗୌଡ଼ିୟ ଧର୍ମ ଗ୍ରହଣ କରି ପୂଜା ଆରମ୍ଭ କଲି ଆପଣ କେମିତି ଅଧିକାରୀ ହେବେ ? ଝଗଡ଼ା ରାଜାଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିଲା । ରାଜା ସାନଭାଇଙ୍କୁ ଅଧିକାରୀ ପଦବୀ ସହିତ ମନ୍ଦିରରେ ମୁଖ୍ୟ ଦାୟିତ୍ୱ ଦେଲେ । ବଡ ବଂଶ ପୂଜା କଲେ କିନ୍ତୁ ଅଧିକାରୀ ପଦବୀରୁ ବଞ୍ଚିତ ରହିଲେ । ଆଜି ଏହି ମନ୍ଦିର ପାଖରେ ରହୁଥିବା ବିରାଟ ବ୍ରାହ୍ମଣବଂଶ ସେ ସମୟରୁ ବିସ୍ଥାପିତ ।

ଏହା ଅଶୀବର୍ଷୀୟ ଅଧିକାରୀ ମଦନମୋହନ ଦାସଙ୍କ ଠାରୁ ମୋ ସହପାଠୀ ଶିକ୍ଷୟତ୍ରୀ ଶ୍ରୀମତୀ ମନୋରମା ମଲ୍ଲିକ ଏକ ସାକ୍ଷାତକାରରେ ଲିପବଦ୍ଧ କରିଥିଲେ । ଅଧିକାରୀ ମଦନମୋହନ ଦାସଙ୍କ କହିବା ଅନୁଯାୟୀ ଏହା ପ୍ରାୟ ୭୦୦ ବର୍ଷ ତଳର କଥା ।  ପିତା ପଦ୍ମଚରଣଙ୍କ ବାଲ୍ୟ ସମୟରେ ଏହି ପ୍ରାଚୀନ ମନ୍ଦିର କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହେଇଥିଲା ଆଜି ଏକା ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ରୂପରେ ଦଣ୍ତାୟମାନ ।

ରେଭିନ୍ୟୁ ଡିପାର୍ଟମେଣ୍ଟରୁ ଅବସର ନେଇଥିବା ଶ୍ରୀ ପ୍ରେମାନନ୍ଦ ଦାସ କୁହନ୍ତି ପ୍ରଭୁ ଦଧିବାମନଜୀଉ ବଡ଼ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଦେବତା । ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବରେ ସେ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କରନ୍ତି ।

ଆମ ଅଞ୍ଚଳ ଏକ ଐତିହ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ ଧାର୍ମିକ ଅଞ୍ଚଳ । ଆଜି ଆଧୁନିକ ଯୁଗର ପ୍ରଭାବରେ ସାମାନ୍ୟ ଧର୍ମବିଶ୍ୱାସ ମଉଳି ଆସୁଛି କିନ୍ତୁ ସମୟ ଆସିବ ପୁଣି ଆମେ ଆମ ଇତିହାସକୁ ନେଇ ଗର୍ବ କରିବା ।