ଜଗବନ୍ଧୁ ସିଂହ

ଓଡ଼ିଆ ଅସ୍ମିତାଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ମହାଭାରତୀୟ ଜାତିୟତା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସବୁ ଥିଲା ତାଙ୍କ ପ୍ରାଣର ଧ୍ୟେୟ । ପଦ୍ୟାତ୍ମକ ‘ଭାରତ ଚରିତାମୃତ’ ଓ ଗଦ୍ୟାତ୍ମକ ‘ପ୍ରାଚୀନ ଉତ୍କଳ’ ତାହାର ପ୍ରମାଣ । ଭାଷା ପ୍ରାଞ୍ଜଳ ଓ ସରସ, ବିଶ୍ଲେଷଣ ଯଥାସମ୍ଭବ ତଥ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ । ଉଦ୍ଧୃତିର ସୀମା ନାହିଁ । ଉଭୟ ଓଡ଼ିଆ ଜାତିର ଓ ଭାରତୀୟଙ୍କର କଳିଙ୍ଗମୋଚନ ଓ ଗୌରବ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ ସେ ଯାହା କରିଛନ୍ତି ତାହାର ପଟାନ୍ତର ନାହିଁ । ଇତିହାସର ରାଜପଥ ନିର୍ମାଣରେ ପଥୀକୃତ ନିଶ୍ଚୟ । ଇତିହାସ ବିମୁଖ ଓଡ଼ିଆଙ୍କ ରକ୍ତରେ ସେ ସ୍ଵଦେଶ ଓ ସ୍ବଜାତିର ଇତିହାସ ଚେତନା ପ୍ରବାହିତ କରିବାକୁ ଜୀବନର ବ୍ରତ ବୋଲି ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ଆଜି ସେ ବିସ୍ମୃତ ପ୍ରାୟ ।୧୯୪୮ ମସିହା, ମେ ମାସ ସତର ତାରିଖ । ଉତ୍କଳ ହରେଇଛି ଏକାଧାରରେ ଜାତିପ୍ରାଣ, ଦେଶପ୍ରାଣ, ସ୍ଵକୀୟ ସଂସ୍କୃତି ଅନୁରକ୍ତ ଓ ଗର୍ବସ୍ଫୀତ, ଐତିହାସିକ ତଥା ଓଡିଆ ଜାତିର ଆତ୍ମଗୌରବ, ଆତ୍ମ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଓ ଆତ୍ମ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ ନିଜକୁ ସମର୍ପିତ କରିଥିବା ଏକ ଓଡ଼ିଆଙ୍କୁ ‘ଜଗବନ୍ଧୁ ସିଂହ’।

~ ବିଚକ୍ଷଣ ବ୍ୟବସ୍ଥାପକ ଜଗବନ୍ଧୁ ~
ଜଗବନ୍ଧୁ ଥିଲେ ଜଣେ ବିଚକ୍ଷଣ ବ୍ୟବସ୍ଥାପକ, ଦେଶପ୍ରେମୀ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ ତଥା ମହାନ ଜନପ୍ରତିନିଧି; ମଧୁବାବୁଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ସେ ଲଢ଼ିଥିଲେ ସ୍ଵାଧୀନତାର ଲଢେଇ; ଓକିଲ ଭାବରେ ସେ ଲଢ଼ୁଥିଲେ ଦୁଃସ୍ଥ ଜନତାର ନ୍ୟାୟ ପାଇଁ, ତାଙ୍କର ଅକାଟ୍ୟ ଯୁକ୍ତିରେ ହାର ମାନୁଥିଲା ବ୍ରିଟିଶପ୍ରେମୀ ସରକାରୀ କଳ; ବ୍ୟବସ୍ଥାପକ ଭାବରେ ପୁରୀରେ ସେ ଅନୁଷ୍ଠିତ କରାଇଥିଲେ ଉତ୍କଳ ସମ୍ମିଳନୀର ତିନୋଟି ଅଧିବେଶନ ।

ସଂଗଠକ ଭାବରେ କଟକଠାରୁ ପୁରୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବହୁ ସାହିତ୍ୟ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ଅନୁଷ୍ଠାନର ଜଗବନ୍ଧୁ ସିଂହ ଥିଲେ ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା, କଟକରେ ଭକ୍ତକବି ମଧୁସୂଦନ ରାଓଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ଉତ୍କଳ ସାହିତ୍ୟ ସମାଜର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଥିଲା ପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନ ସହଯୋଗ, ପୁରୀରେ ମଠମନ୍ଦିରଗୁଡିକର ପୁନଃ ସ୍ଥାପନା ଏବଂ ପୁନରୁଦ୍ଧାର କ୍ଷେତ୍ରରେ ସେ ନିର୍ବାହ କରିଥିଲେ ଅହେତୁକ ଭୂମିକା ।

~ ଅନବଦ୍ୟ ସାହିତ୍ୟିକ ~
ସାହିତ୍ୟିକ ଭାବରେ ଜଗବନ୍ଧୁ ସିଂହ ରଚିଥିଲେ ଅନେକ ଗ୍ରନ୍ଥ, କବିବର ରାଧାନାଥଙ୍କ ନନ୍ଦିକେଶରୀ ପରି କାବ୍ୟକୁ ନାଟ୍ୟରୂପ ଦେଇ ସେ ପରିଚୟ ଦେଇଥିଲେ ନିଜ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟର, ଅନୁବାଦକ ଭାବରେ ସେ ଅନୁବାଦ କରିଥିଲେ ଗୀତାରହସ୍ୟ, ଆଧ୍ୟାତ୍ମ ରାମାୟଣ ପରି ବହୁ ପ୍ରାଚୀନ ସଂସ୍କୃତଗ୍ରନ୍ଥକୁ ଓଡ଼ିଆରେ, ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ ବ୍ୟୁତ୍ପତ୍ତିର ଅଧିକାରୀ ହେତୁ ସେ ମଧ୍ୟ ଅନୁବାଦ କରିଥିଲେ ବହୁ ପ୍ରାଚୀନ ଇଂରାଜୀ ସୃଷ୍ଟିକୁ ।

ସଂସ୍କୃତି ଅନୁରାଗୀ ଭାବରେ ବହୁ ନାଟକ ରଚନା କରି ନିଜ ଯାତ୍ରାଦଳରେ ଅଭିନୀତ କରାଉଥିଲେ ରାଜ୍ୟ ତଥା ବାହାର ରାଜ୍ୟରେ ।

ଐତିହାସିକ ନ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଜଗବନ୍ଧୁ ସିଂହ ରଚିଥିଲେ ଓଡ଼ିଶାର ଅନନ୍ୟ ଇତିହାସ ‘ପ୍ରାଚୀନ ଉତ୍କଳ’, ଗଜପତିମାନଙ୍କର ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ଇତିହାସ ରଚିବାରେ ସେ ଥିଲେ ପ୍ରଥମ ।

ଗବେଷକ ନ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ସେ ଲେଖିଥିଲେ ଅସଂଖ୍ୟ ନିବନ୍ଧ ଆମ ରାଜ୍ୟର ମନ୍ଦିର, ଭିତ୍ତିଚିତ୍ର, ଗୁମ୍ଫା, ତାମ୍ରଶାସନ, ପୋଥି ଇତ୍ୟାଦିକୁ ନେଇ ।

~ ଆଉ ଜଣେ ଗୋପବନ୍ଧୁ ~
ସାଧୁତା ଓ ନମ୍ରତାର ମୂର୍ତ୍ତିମନ୍ତ ପ୍ରତୀକ ସେଇ ମହାତ୍ମାଜଣକ ଗୋପବନ୍ଧୁଙ୍କ ଆଦର୍ଶରେ ଅନୁପ୍ରାଣିତ ହୋଇ ଜୀବନର ସର୍ବସ୍ବ ବିନିଯୋଗ କରିଥିଲେ ଦୁଃଖୀ ଜନତାର ସେବାରେ, ଗୋପବନ୍ଧୁଙ୍କ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଅନୁଗାମୀ ଭାବରେ ତାଙ୍କ ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ ସେ ମଧ୍ୟ ବନିଯାଉଥିଲେ ଆଉ ଜଣେ ଗୋପବନ୍ଧୁ, ବଳିଷ୍ଠ ଚେହେରା ଏବଂ ‘ସିଂହ’ ଟାଇଟଲ ପାଇଁ ନୁହେଁ, ବରଂ ଦୁଃଖୀ ଜନତାର ସେବା ପାଇଁ ଆଗଭର ହେଉଥିବା କାରଣରୁ ଉତ୍କଳମଣି ଦିନେ ପିଠି ଥାପୁଡାଇ କହିଥିଲେ ତାଙ୍କୁ “ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲାର ସିଂହ” ବା “ପୁରୀସିଂହ” ବୋଲି, ସେଦିନୁ ଓଡ଼ିଶାବାସୀଙ୍କ ନିକଟରେ ପରିଚିତ ଥିଲେ ସେଇ ନାମରେ . . .

ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ, ପୁରୀ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳର ଓଡ଼ିଶାବାସୀଙ୍କ ପାଇଁ ତାଙ୍କର ତ୍ୟାଗର କାହାଣୀ ଆଜି ଅଲୋଡା ! ! !

ଏହି ମହାପୁରୁଷଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ଜ୍ଞାପନ କରୁଛି ଅନ୍ତରଙ୍ଗ କଳିଙ୍ଗ, ସମସ୍ତ ଓଡ଼ିଆଙ୍କ ତରଫରୁ ।