All Rights ReservedView Non-AMP Version
  • Homepage
  • ସଂସ୍କୃତି ଓ ପରମ୍ପରା
  • କଳା, ଭାସ୍କର୍ଯ୍ୟ, ଐତିହ୍ୟ ଓ ପରମ୍ପରା
କଳା, ଭାସ୍କର୍ଯ୍ୟ, ଐତିହ୍ୟ ଓ ପରମ୍ପରା

ପ୍ରଥମ ରଙ୍ଗମଞ୍ଚ

ଲେଖା: ଦେଵ ତ୍ରିପାଠୀ

କାଇଁ କେଉଁ କାଳର କଥା ! ଅବକ୍ଷୟମୁଖୀ ସମାଜକୁ ସୁସ୍ଥ ସଂହତ ରଖିବା ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ତଥା ମୂଲ୍ୟବୋଧର ବାର୍ତ୍ତା ସଂଚରିତ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ରାମାୟଣ ଅଭିନୟ ପାଇଁ ଉତ୍କଳୀୟ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ଦିନେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା ଆଖଡ଼ାଘର ! ‘ମହାଭାରତ’ର ପଟ୍ଟଭୂମି ଓ ଚରିତ୍ର ବଡ଼ ବ୍ୟାପକ ଓ ଜଟିଳ ଥିବାରୁ ତା’ର ଖଣ୍ଡିତ ଅଂଶକୁ ନେଇ ଗୀତାଭିନୟ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେଉଥିଲା । କାବ୍ୟ ଓ ଛନ୍ଦର ଦେହଳୀ ଭେଦ କରି ସଂଳାପଧର୍ମୀ ନାଟକ ଆସିଲା ବହୁପରେ, ତେବେ ବହୁକାଳ ଧରି ଐତିହାସିକ ବିଷୟବସ୍ତୁ ମଣିଷକୁ ଆଚ୍ଛନ୍ନ କରି ରଖିଥିଲା । ମାତ୍ର ମୁକ୍ତମଞ୍ଚର ପରିକଳ୍ପନା ଓ ମନୋରଞ୍ଜନର ଆବଶ୍ୟକତା ନେଇ ଅଭିନୟର ଧାରା କେଉଁ ଯୁଗର, ଶତାବ୍ଦୀ ଶତାବ୍ଦୀ ବ୍ୟାପୀ ପରୀକ୍ଷା । ନ ହେଇଥିଲେ ଖଣ୍ଡଗିରିରେ ମହାମେଘବାହନ ଐର ଖାରବେଳ ପଥର କଟାଇ ମଞ୍ଚ ଗଢ଼ି ନ ଥାନ୍ତେ !


ତେବେ ନୃତ୍ୟ, ସଙ୍ଗୀତ, ବାଦ୍ୟ, ଅଭିନୟ ବହୁକାଳ ଧରି ଦରବାରରୁ ଦେବାଳୟରେ ସୀମା ଭିତରେ ଅଟକି ରହିଥିଲା । ବିଷୟବସ୍ତୁ ମଧ୍ୟ ଥିଲା ସେଇ ଦେବାଦେବୀଙ୍କୁ ନରପତିଙ୍କ ଭିତରେ ସୀମିତ – ସେ ହେଉ ମଧ୍ୟଯୁଗୀୟ ମହାକବି କାଳିଦାସଙ୍କ ଅଭିଧାନ ଶକୁନ୍ତଳମ୍ ଅବା ଏ ଯୁଗର ଗଣକବି ବୈଷ୍ଣବ ପାଣିଙ୍କ ଗୀତିନାଟ୍ୟସମୂହ !ଉନ୍ନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ମଧ୍ୟଭାଗ ବେଳକୁ ଲୋକମଞ୍ଚର ଜଗତ ଥିଲା ନିଆରା ! ଜଣେ ଅଭିନୟ କଲାବେଳେ ଆଉ ଜଣେ ମଶାଲ ଧରି ଅଭିନେତାର ମୁହଁକୁ ଆଲୋକ ଦେଖାଉଥିଲା । ସେଇ ଆଲୋକ ଥିଲା ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଧୁନିକ କୌଶଳ ! ଡ଼ାକବାଜି ଯନ୍ତ୍ର ଅବା ମାଇକ୍ ସେ ଯାଏଁ ଦେଖି ନ ଥିଲା ମଞ୍ଚ ! ଖୁବ୍ ଉଚ୍ଚ ସ୍ବରରେ ସଂଳାପ ମାନ କହି କହି ଶହ ଶହ ଦର୍ଶକଙ୍କୁ ମନ୍ତ୍ରମୁଗ୍ଧ କରି ରଖିବାକୁ ପଡ଼ୁଥିଲା ! ପରେ ଆସିଲା ଏ ଧାରାରେ ବିବର୍ତ୍ତନ !

ସମୟ ସୁଅରେ ରାଜାଙ୍କ ଟିଣଖଣ୍ଡାରେ କଳଙ୍କି ଲାଗିଗଲା, କଳଙ୍କି ଲାଗିଗଲା ସଂସ୍କୃତିରେ, ରାମଲୀଳା, ଭରତଲୀଳା, କୃଷ୍ଣଲୀଳା, ପ୍ରହ୍ଲାଦ ନାଟକ ଇତ୍ୟାଦିର ରାଜାମାନଙ୍କ ଶାସନର ଅବସାନ ଘଟି ଇଂରାଜୀ ସିନ୍ ପକା ମଞ୍ଚର ସମୟ ଆସିଲା ! ୧୮୮୭ ମସିହାରେ କଟକରେ ରାଧାକାନ୍ତ ରଙ୍ଗମଞ୍ଚ ଭାବେ ପ୍ରଥମ ରଙ୍ଗମଞ୍ଚ ସ୍ଥାପିତ ହେଲା । ୧୮୯୪ ମସିହାରେ ବାଲୁବଜାର ରେ ସ୍ଥାପିତ ହେଲା ମ୍ୟାଗ୍ନେଟିକ ଥିଏଟର, ୧୮୯୫ରେ ଖଡ଼ିଆଳ ମହାରାଜା ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ ବୀରବିକ୍ରମ ଥିଏଟର, ୧୮୯୭ରେ ଗଞ୍ଜାମ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡିରେ ସ୍ଥାପନ ହେଲା ପଦ୍ମନାଭ ରଙ୍ଗାଳୟ ଓ ୧୮୯୮ରେ ବିନୋଦବିହାରୀ ଠାରେ ବୀଣାପାଣି ରଙ୍ଗମଞ୍ଚ ସ୍ଥାପିତ ହେଲା ।


ଆଧୁନିକ ବାସ୍ତବବାଦର ଚାନ୍ଦୁଆ ତଳେ ନୂଆ ନାଟକମାନ ଦର୍ଶକଙ୍କ ମନୋରଞ୍ଜନ କଲେ, ସାମାଜିକ ସମସ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ନେଇ !  ଲୋକମଞ୍ଚର କଳ୍ପନା ଜଗତ କାଇଁ କୁଆଡ଼େ ମିଳାଇଗଲା ! କିନ୍ତୁ ଦେଖେଣାହାରୀ ପ୍ରଜାମାନେ କ’ଣ ସତରେ ଭୁଲି ପାରିଥିଲେ ସେଇ ଟିଣଖଣ୍ଡାର ରାଜାମାନଙ୍କୁ ! ଯେତେ ଚିତ୍ରିତ ପ୍ରଦାନ ଚିତ୍ରିତ ବାସ୍ତବତା ଦେଖାଇଲେ ବି ସେମାନେ ଭୁଲି ନ ଥିଲେ ମାଟି ସଙ୍ଗେ ମାଟି ହୋଇ କାଳ୍ପନିକ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ତିଆରି କରିଥିବା ସେଇ ଲୋକନାଟକମଞ୍ଚକୁ ! ପୁନଃ ବିବର୍ତ୍ତନର ପଥରେ ପାଦଦେଲା ଓଡ଼ିଆ ରଙ୍ଗମଞ୍ଚ ।Images: Prof. Sukanta Rout
ଚିତ୍ରର ନାଟକଗୁଡ଼ିକ: ଢ଼ାଲୁ, ରେବତୀ, ବୁଢ଼ାଶଙ୍ଖାରୀ

 

Spread the love
admin

Next ଭାରତମଣି »
Previous « ଚାଟଶାଳୀ
Leave a Comment
Share
Published by
admin
Tags: ରଙ୍ଗମଞ୍ଚ
6 years ago

    Related Post

  • ନୟାଗଡ଼ର ରାମଲୀଳା ପରମ୍ପରା
  • କାଠି ଠାକୁରାଣୀ (ଖମ୍ବେଶ୍ଵରୀ) ପୂଜା ପରମ୍ପରା
  • ଖୁଦୁରୁକୁଣୀ ପଟି

Recent Posts

  • ମହାମନିଷୀଗଣ

ଡ. ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣା ମହାରଣା

~ ଲେଖିକା ଡ. ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣା ମହାରଣା (ଚୁନୁ ଅପା) ~ ଉପସ୍ଥାପନା: ଅନିଲ କୁମାର ପାଣିଗ୍ରାହୀଆବିର୍ଭାବ: ୩ ନଭେମ୍ବର ୧୯୧୭…

1 week ago
  • ଭାଷା ଓ ସାହିତ୍ୟ

କବି ବିନୋଦଚନ୍ଦ୍ର ନାୟକ

~ 'ଗ୍ରାମପଥ'ର ବିଦଗ୍ଧ ପଥିକ କବି ଡ. ବିନୋଦଚନ୍ଦ୍ର ନାୟକ ~ ଉପସ୍ଥାପନା: ଅନିଲ କୁମାର ପାଣିଗ୍ରାହୀ ଆବିର୍ଭାବ :…

1 week ago
  • ଇତିହାସ

ତିଗିରିଆ ଗଡ଼ଜାତର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ଇତିହାସ

ତିଗିରିଆ ଗଡ଼ଜାତର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ଇତିହାସ ଉପସ୍ଥାପନା: ପ୍ରଶାନ୍ତ କୁମାର ଦାସ ଓଡ଼ିଶାର ଗଡ଼ଜାତ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ତିଗିରିଆ ଗଡ଼ଜାତର…

1 week ago
  • ଇତିହାସ

ଆଠଗଡ଼ପାଟଣା ଇତିହାସ

~ ଭୋଗବିଳାସ, ବିଶ୍ୱାସଘାତକତାରେ ରାଜ୍ୟ ହରାଇଥିବା ଏକ ରାଜାଙ୍କ କରୁଣ ଇତିହାସ ~ ଉପସ୍ଥାପନା: ପ୍ରଶାନ୍ତ କୁମାର ଦାସ ନୟାଗଡ଼…

2 weeks ago
  • ପର୍ଯ୍ୟଟନ କ୍ଷେତ୍ର

ନୟାଗଡ଼ର ମା’ ମଙ୍ଗଳା

~ ନୟାଗଡ଼ର ମା' ମଙ୍ଗଳା ~ ଉପସ୍ଥାପନା: ପ୍ରଶାନ୍ତ କୁମାର ଦାସ ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରସିଦ୍ଧ କାକଟପୁର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ ମା'…

2 months ago
  • ଇତିହାସ

ନୟାଗଡ଼ ପ୍ରଜାମଣ୍ଡଳ ଆନ୍ଦୋଳନ

ନୟାଗଡ଼ ପ୍ରଜାମଣ୍ଡଳ ଆନ୍ଦୋଳନ ଉପସ୍ଥାପନା: ପ୍ରଶାନ୍ତ କୁମାର ଦାସ ନୟାଗଡ଼ ପ୍ରଜାମଣ୍ଡଳ ଆନ୍ଦୋଳନର କଥା ଉଠିଲେ ସାଧାରଣତଃ ଆମ ମନରେ…

2 months ago
All Rights ReservedView Non-AMP Version
  • L