ବଧୀ

ଲେଖା: ଶିଶିର ସାହୁ ମନୋଜ

ଗଡଜାତ ଅଞ୍ଚଳରେ ପାଣ୍ଡୋଇ ଵା ଚପଲର Y ଆକାର ଵିଶିଷ୍ଟ ଫିତାକୁ ବଧୀ କୁହାଯାଏ । ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଭାଷାକୋଷରେ ବଧି, ବଦ୍ଧି ଓ ବଧୀ ଆଦି ଶବ୍ଦ ସହିତ ଏହାର ସମ୍ପର୍କ ଥାଇପାରେ ।

ଭାଷାକୋଷରେ ଦେଶଜ ବଧି ଶବ୍ଦକୁ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ବଦ୍ଧି ଓ ବନ୍ଧନୀ ସହିତ ସମଧୃତ ଦର୍ଶାଯାଇଛି । 

ନିମ୍ନଲିଖିତ ଅର୍ଥରେ ଏ ଶବ୍ଦଟି ଓଡ଼ିଶାର ଵିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରେ ଚଳୁଅଛି !
★ ମୃଦଙ୍ଗ ଉପରେ ଭିଡ଼ା ଯାଇଥିବା ଚମ ଦଉଡ଼ି
★ ଛାତି; ହୃଦୟ
★ ପ୍ରାଣ
★ (ବାଲେଶ୍ବର) ବଡ଼ ପୋଖରୀ, ଯହିଁରେ ପ୍ରାୟ ଦଳ ମାଡ଼ିଯାଇ ଥାଏ
★ (ବାଣପୁର, ପୁରୀ) ଲଣ୍ଠନର ଫିତା ବା ବତି

ସେହିପରି ‛ବଧୀ’ ଶବ୍ଦ ଵିଷୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଭାଷାକୋଷରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି ଯେ ଏହାର ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଅର୍ଥ ହେଉଛି ବଧକାରୀ ଵା ହତ୍ଯାକାରୀ !! ଉଦାହରଣ:
“ଏ କାଳ ବଧୀ ସ୍ବାମୀ ଦ୍ରୋହୀ 
ଏହାକୁ ଦଣ୍ଡତେ ନ ଥୋଇ।” 
(ପଣ୍ଡିତ ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ, ଭାଗବତ।)

ତେବେ ବଧୀର ଏକ ଦେଶଜ ଶବ୍ଦ ଭାବେ ନିମ୍ନଲିଖିତ ଅର୍ଥର ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି 
■ କୁକୁର ବେକରେ ବନ୍ଧାଯିବା ପଟି
■ (ସଂସ୍କୃତଜ ବଦ୍ଧ = ଜଳ ଅର୍ଥରୁ ଜାତ ଦେଶଜ ଶବ୍ଦ ‛ବଧୀ’ର ଅର୍ଥ ନଦୀରେ ସ୍ରୋତହୀନ ଗଭୀର ପାଣିଥିବା ସ୍ଥାନ ଵା ଗଣ୍ଡ

ତେଣୁ ବଧି, ବଦ୍ଧି ଵା ବଧୀର ଏକ ସାଧାରଣ ଅର୍ଥ ଏଠାରେ ଫିତା ହେଉଥିବା ହେତୁରୁ ଏଇ ଅର୍ଥରେ ସାଧାରଣତଃ ଢେଙ୍କାନାଳରେ ଏ ଶବ୍ଦଟି ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଇଥାଏ ।

© ଶିଶିର ସାହୁ ମନୋଜ